Xung quanh kế hoạch khai thác Bô-xít Tây Nguyên

Cẩn thận điều nghiên các thông tin trong bài viết trên, chúng tôi nhận thấy bức xúc của blog Lê Tuấn Huy cũng có cái lý của mình. Nhưng để nhìn vấn đề một cách rõ nét hơn, chúng tôi có một vài thông tin và nhận định tức thời như sau:

1- Xuất xứ của trang nhà (website) hợp tác kinh tế và thương mại giữa hai nước VN và Trung Quốc

Theo thông tin của báo chí Việt nam [1, 2, 3], vào cuối năm 2006, Vụ Thương mại điện tử (Bộ Thương mại, nay là Bộ Công thương) đã cùng với Bộ Thương mại Trung Quốc đưa ra sáng kiến xây dựng một website chung về hợp tác kinh tế và thương mại giữa hai nước. Và trang nhà này chính thức ra mắt vào ngày 16/11 nhân dịp ông Hồ Cẩm Đào (Tổng bí thư kiêm Chủ tich TQ) sang thăm chính thức Việt Nam.

2- Lý do thành lập trang web

Mục đích ra đời của trang web được nêu rõ theo bản tin dưới đây [3]. Tóm tắt, là để trao đổi thương mại song phương của hai nước Việt Nam và Trung Quốc; đẩy mạnh hơn nữa hợp tác kinh tế và thương mại giữa hai nước, thúc đẩy việc trao đổi thông tin, quan hệ và hợp tác giữa các doanh nghiệp; và hỗ trợ nhiều hơn nữa cho doanh nghiệp hai nước có cơ hội giao lưu và tìm kiếm đối tác.

3- Nguồn cung cấp thông tin

Cũng theo bản tin này [3] cho biết, trang web là do cả hai bên Vụ Thương mại điện tử, Bộ Thương mại Việt Nam và Trung tâm Thương mại điện tử, Bộ Thương mại Trung Quốc đồng thiết lập, xây dựng về mặt kỹ thuật và cung cấp nội dung.

4- Nhận xét

Như vậy là đã rõ ràng, trang nhà hợp tác kinh tế và thương mại giữa hai nước (sẽ gọi tắt là trang hợp tác) VN và Trung Quốc là được thành lập dưới sự thoả thuận chính thức giữa hai nước VN-TQ thông qua Bộ Công thương. Cho nên, việc có hai tên miền chinavietnam.gov.cn và vietnamchina.gov.vn là chính danh và có tính pháp lý.

Tuy nhiên, sự ra đời của trang nhà này có thực sự là sáng kiến giữa hai Bộ của hai nước hay không? Nói sáng kiến, theo định nghĩa là một ý tưởng mới, có tính nguyên thuỷ, sáng tạo và chưa ai nghĩ ra trước đó. Nhưng loai gọi là "trang nhà hợp tác kinh tế thương mại giữa hai nước" này, Trung Quốc đâu chỉ có làm với Việt Nam; mà từ lâu, TQ đã tạo ta các "trang hợp tác" như thế này với nhiều nước khác theo một kiểu rập khuôn. Tất cả các trang nhà này đều do Trung tâm Thương mại Điện tử Quốc tế của Trung Quốc, đóng đô ở Bắc kinh, tạo ra và quản lý [4]. Và những website này ra đời từ những năm 2000 hoặc sớm hơn, như trang hợp tác Trung Quốc với Nam Phi (2000), với Indonesia, với Singapore (2005) [5]. Trang hợp tác với Việt nam còn thuộc loại "em sinh sau đẻ muộn" thì sao lại gọi là "sáng kiến giữa hai nước" được! Mà rõ ràng, đây là "sáng kiến" của phía Trung Quốc, chủ định và chủ động đề nghị Việt Nam làm đó chứ! Không biết kiểu trang "đa sinh" này sẽ có thêm bao nhiêu em nữa, chúng ta chẳng biết!

Như Lê Tuấn Huy bức xúc cũng khá xác đáng. Trích: "Đến đây có thể thấy rằng, Bộ Công thương (mà trước đó là Bộ Thương mại), trên Website Hợp tác kinh tế thương mại giữa Trung Quốc và Việt Nam đã nhất quán, từ chỗ nhường chủ quyền thông tin cho Trung Quốc qua việc chỉ chuyển tải những thông tin đối nội, đối ngoại, chiến lược, quân sự… của nước họ, đến chỗ đánh mất cả chủ quyền quốc gia qua việc để cho những thông tin đó xâm phạm đến chính chủ quyền của Việt Nam! Việc biểu thị chủ quyền của Trung Quốc đối với phần lãnh thổ đã chiếm đoạt của Việt Nam lại được thực hiện ngay trên lãnh địa của Việt Nam, bằng chính con người Việt Nam và phương tiện Việt Nam! " Hết trích dẫn.

Nhưng thực tế phía bên Bộ Công thương Việt Nam có lẽ ngay từ đầu có được phép sờ vào vấn đề kỹ thuật trang web bao giờ đâu mà "nhường" với "đánh mất" chủ quyền thông tin. Cùng lắm là họ tạo cho một cửa sổ để được phép lên tin cho hợp lý hợp tình. Ở đó, việc phải làm là chỉ cần dán tin vô trong một khung được sắp đặt sẵn, nhưng phải qua ban điều hành trang web, cho thì lên, không thì vào sọt rác. Có thì mới nhường mới mất, chứ không có thì làm gì mà mất với chả nhường!

Tât cả các thông tin trên trang hợp tác Việt-Trung này là do phía Trung Quốc hoàn toàn thao túng và điều khiển, nên họ muốn đưa gì chả được, nên Lê Tuấn Huy bận lòng chi thắc mắc và lên án Bộ Công thương đã "nối giáo cho giặc"! Kể cả có thư hay công văn hay công hàm gửi đến khiếu nại đi nữa, chẳng ai chịu "đục bỏ" thì làm gì được nhau?

Nhưng dù sao, đó cũng là chuyện 'tình ngay lý gian'. Oan này Bộ Công thương (nếu có ai khiếu kiện- mà có lẽ cũng đã đến lúc cần khởi kiện một Bộ của nhà nước tự đánh mất chủ quyền quốc gia dù là hữu ý hay vô tình, chứ không ư?) kêu trời sao cho thấu!

Bộ Công thương (Thương mại cũ) có ngây thơ trong việc này không? Dĩ nhiên là không, nhưng chắc họ không làm gì được trong cái thế "cây gậy và củ cà rốt (thối)", mà phải đóng vai trò cầm bút ký..."ủy thác" cho phía "bạn"!

Nghe chuyện này lại nhớ đến cổ tích "Mỵ Châu-Trọng Thủy", Mỵ Châu bị oan vì không biết, không ý thức. Còn Bộ Công thương có bị oan như Mỵ Châu trong chuyện "giao trứng cho ác" này không? Cũng cố gắng để tin và hy vọng là như vậy!

Bauxite Việt Nam

Những trang "anh em đa sinh" hợp tác Kinh tế và Thương mại giữa Trung Quốc và ................

Trang nhà hợp tác Kinh tế và Thương Mại Nam Phi-Trung Quốc (2000)

Trang nhà hợp tác Kinh tế và Thương Mại In-đô-nê-xi-a-Trung Quốc (?)

Trang nhà hợp tác Kinh tế và Thương Mại Singapore-Trung Quốc (2005)

Trang nhà hợp tác Kinh tế và Thương Mại Việt Nam-Trung Quốc (16/11/2006)

Báo Nhân Dân số ra ngày 12-5-2009 đưa tin bài về chuyến làm việc của bộ Tài Nguyên Môi Trường do bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên đến Tây Nguyên làm việc với tập đoàn than và khoáng sản TKV.

Đây là một động thái kết liễu những ý kiến phản đối dự án Bau Xít Tây Nguyên vì lý do môi trường. Sở dĩ đoàn của ông Nguyên nhập cuộc muộn mằn như thế chính là vì muốn để cơn phản đối của mọi tầng lớp nhân dân lắng xuống mới ra đòn quyết định. Người ta không làm ngay khi bức thư của nhiều vị tướng lãnh quân đội, công an và tập thể các nhà khoa học trí thức cũng đông đảo nhân dân đang ra sức phản đối, đợi đến thời điểm sự phản đối chùng xuống . Bộ TNMT mới chính thức ra mặt để hợp thức hóa việc khai thác Bô Xít Tây Nguyên này. Vậy là xong vấn đề môi trường, bộ TNMT đã trực tiếp đến tìm hiểu và nhắc nhở TKV, mọi cái về môi trường coi như đã an bài. Nếu cần nữa người ta sẵn sàng đưa cả bộ quốc phòng ra để xác nhận rằng việc cho người TQ vào khai thác ở Tây Nguyên cũng không có gì ảnh hưởng đến an ninh quốc phòng, tuy nhiên đây chỉ là ví dụ, vì còn phụ thuộc vào ông Phùng Quang Thanh với những bước đi toan tính sắp tới ở kỳ đại hội Đảng tới đây. Những người phản đối có thể đi sâu chứng mình về hậu quả môi trường, kinh tế, văn hóa chứ không thể nào đi sâu phân tích về hiểm họa an ninh quốc phòng, do điều này thuộc một phạm trù bí mật độc quyền của nhà nước. Mọi tin tức đưa ra có thể làm cho người đưa tin hay bình luận bị kết án tù. Đây là điểm hạn chế trong lập luận phản đối dự án này.

Trên bài báo này có nói đến TKV đã xây 41 căn nhà giúp đỡ người nghèo, tạo việc làm, hỗ trợ người khó khăn…. Cách đưa tin thật lèo lái. Những sự việc này liên quan gì đến việc đoàn của bộ TNMT đi xác định xem bùn đỏ để lại hậu quả gì. Báo Nhân Dân đưa tin lạc đề này không phải không có ý đồ. Đó là đánh vào cảm tính của người đọc, nhiều người chưa rõ hậu quả của việc khai thác chỉ nhìn vào vài việc nhân đạo của TKV để đánh giá tốt về dự án của họ. Ở mục khác trên tờ báo này đưa tin đoàn múa rối nước sẽ phục vụ miễn phí cho đồng bào Tây Nguyên nhân dịp ngày lễ thiếu nhi 1-6. Thật khôi hài, trẻ em Tây Nguyên cần xem múa rối đến thế sao? Phải chăng đây là cái gọi quan tâm tới đời sống đồng bào thiểu số Tây Nguyên. 41 căn nhà và một chương trình múa rối có đủ để gọi là quan tâm tới đời sống vật chất, tinh thần của những người bị xua khỏi mảnh đất mà tổ tiên họ đã ở cả ngàn đời. Ngay cả những kết luận của đoàn TNMT cũng hời hợt, đại khái là đề nghị TKV quan tâm tới vấn đề này nọ, báo cáo từng bước…

Tất cả những động thái xoa dịu mang tính thủ tục, hời hợt, cẩu thả này nói lên rằng. Những vấn đề quan ngại, bức xúc của mọi người được lưu ý, quan tâm đến vậy mà thôi. Đây là thái độ giễu cợt xúc phạm đến những người phản đối dự án này. Lẽ nào một đoàn TNMT cưỡi ngựa xem hoa, báo cáo kết luận chung chung như làm sẵn ở nhà, vài chục căn nhà, một buổi múa rối giải quyết tất cả những yêu sách về môi trường, vật chất, tinh thần Tây Nguyên. Đáp ứng thỏa đáng với lo ngại của đông đảo mọi người từ tướng lĩnh, trí thức, văn nghệ..và quần chúng nhân dân. Không phải bây giờ người ta mới coi thường ý kiến phản biện của mọi người như vậy.Ngay từ khi tướng Giáp gửi thư nội dung đưa trên báo cũng chỉ một vài dòng, việc hàng nghìn người ký tên phản đối chỉ có blog, website ngoài luồng nhắc tới. Các nhà tri thức đến cơ quan công quyền đưa đơn khiếu nại bị xua như hội đi tiếp thị dầu gội đầu. Thậm chí còn bị kết án là thiếu cơ sở, xuyên tạc và kích động…Không thể ảo tưởng rằng mọi ý kiến phản biện sẽ được tiếp thu đúng đắn trên tinh thần nghiêm túc nữa. Qua những động thái trên của các cơ quan nhà nước, những người có lương tri nên nhận ra rằng mọi nỗ lực, tâm huyết của họ để ngăn cản dự án Bô Xít Tây Nguyên chỉ được người ta nghe với nụ cười ruồi mà thôi.

Một vài tờ báo từng đấu tranh để ngừng dự án này giờ đã không còn nhắc đến đến dự án bô xít Tây Nguyên như họ chưa từng đề cập. Thậm chí một vài nhà báo đưa việc này lên blog cá nhân giờ cũng chuyển sang vấn đề khác. Ở cương vị nhạy cảm mà họ đứng, họ đã cảm nhận đủ thông tin để biết kết cục dự án Bô Xít Tây Nguyên đến hồi nào. Nếu ví dụ án Bô Xít Tây Nguyên là cái bánh xe đang lăn không kìm được. Thì giở chỉ còn nghĩ đến vị trí người cầm lái thế nào, và hơn hết là có đổ xăng cho họ tiếp tục lái nữa hay không?

“Như trên đã nêu, hiện nay ở Tây Nguyên chỉ có 2 dự án Tân Rai và Nhân Cơ là do ta tự đầu tư (chủ đầu tư là Tập đoàn nhà nước TKV) mà không phải là dự án liên doanh với nước ngoài. Nội dung bản kiến nghị cố tình xuyên tạc sự thật, mang tính kích động làm ảnh hưởng đến mối quan hệ tốt đẹp giữa Đảng và Nhân dân hai nước." Đây là lời ông Thứ trưởng Lê Dương Quang giải trình trong "Thông cáo báo chí" của Bộ Công Thương. Trong khi đó, ông Đoàn Văn Kiển thì bảo ông không có làm ở Nhân cơ , mà do công ty TQ làm, nên công ty ông không có trách nhiệm đánh giá tác động môi trường!

Ông Quang cho biết rằng dự án khai thác bauxite đã được duyệt trước khi có đạo luật đòi hỏi bản báo cáo về ảnh hưởng môi trường. Ông cũng nói rằng Bộ đã không thể đáp ứng yêu cầu của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng vào năm 2007, là phải có bản báo cáo [đánh giá tác động] môi trường đối với các mỏ khai thác.

Nhưng chắc ông không thuộc bài hay sao, hoặc dự án được duyệt trước 1993? Chứ điều 18 của bộ Luật môi trường ra từ ngày 27/12/1993 nêu rõ: "Tổ chức, cá nhân khi xây dựng, cải tạo vùng sản xuất, khu dân cư, các công trình kinh tế, khoa học, kỹ thuật, y tế, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng, chủ dự án đầu tư của nước ngoài, hoặc liên doanh với nước ngoài, chủ dự án phát triển kinh tế - xã hội khác phải lập báo cáo đánh giá tác động môi trường để cơ quan quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường thẩm định."

Ông Quang còn cho biết: “Chúng tôi không thể trình ra bản báo cáo này vì trong lúc đó, chúng tôi không có tiền để thực hiện việc nghiên cứu.”

Ông không nghiên cứu mà còn lại lên tiếng xỉ vả các nhà trí thức, các chuyên viên về kỹ thuật môi trường là bị người khác sách động!!!

Tội nghiệp, ông Quang tự cắn vào lưỡi mình nhiều quá!!!

Nhưng, "Trong quá trình xét thầu, hồ sơ dự thầu của Công ty này đáp ứng yêu cầu của hồ sơ mời thầu; Chalieco cam kết chuyển giao công nghệ sản xuất alumin tiên tiến." (trong "Thông cáo báo chí" của Bộ Công Thương)

Ơ hay, ông Quang này ngây thơ nhỉ! Chẳng khác nào anh hai xì-goỏng (sài gòn) lần đầu ra chợ Đông Xuân-Bắc qua, bị các chị phe dụ mua hàng, khoe hàng mình tốt (hàng Hồng Kông bên... hông chợ Bắc qua), là chụp mua ngay, còn bị "cắt cổ" nữa chứ!

Bauxite Việt Nam

Bản cập nhật 6:30 AM (GMT+7) 13-05-2009

Dịch từ bản tin của Thông tấn xã Đức

Hà Nội - Bộ trưởng Bộ Tài Nguyên và Môi Trường Việt Nam đã kết thúc chuyến thanh tra tình hình ở các mỏ bauxite gây nhiều tranh cãi, nhưng các viên chức hôm thứ Hai cho biết rằng vẫn chưa có tiến triển gì trong việc đánh giá tác động môi trường của các dự án như [các chủ dự án] đã hứa.

Tuần rồi, Bộ trưởng Bộ Tài Nguyên và Môi Trường Phạm Khôi Nguyên đã thị sát một vài địa điểm được phân vùng làm mỏ khai thác bauxite tại Tây Nguyên Việt Nam. Các mỏ bauxite - sẽ do công ty quốc doanh Trung Quốc, Aluminum Coporation of China Limited khai thác- đã bị dư luận chỉ trích vì lý do môi trường và an ninh quốc gia.

Vào cuối tháng Tư, Bộ Chính Trị - tổ chức lãnh đạo của Đảng CSVN - đã ra lệnh hoãn dự án khai thác này để chờ đợi bản báo cáo về ảnh hưởng môi trường.

Nhưng thứ trưởng Bộ Công Thương Lê Dương Quang đã nói với Thông tấn xã Đức (DPA) rằng bản báo cáo vẫn chưa có tiến triển gì.

Ông Quang nói rằng: “Chúng tôi dự tính sẽ thảo bản báo cáo này, nhưng chúng tôi chưa quyết định sẽ giao nhiệm vụ này cho đơn vị nào.”

Ông Quang cho biết rằng dự án khai thác bauxite đã được duyệt trước khi có đạo luật đòi hỏi bản báo cáo về ảnh hưởng môi trường. Ông cũng nói rằng Bộ đã không thể đáp ứng yêu cầu của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng vào năm 2007, là phải có bản báo cáo [đánh giá tác động] môi trường đối với các mỏ khai thác.

Ông Quang cho biết: “Chúng tôi không thể trình ra bản báo cáo này vì trong lúc đó, chúng tôi không có tiền để thực hiện việc nghiên cứu.”

Ông Đoàn Văn Kiển, chủ tịch HĐQT tập đoàn VINACOMIN, một đối tác của các dự án khai thác, nói rằng công ty của ông không chịu trách nhiệm nghiên cứu ảnh hưởng môi trường đối với các dự án do công ty Trung Quốc này điều hành.

Đại biểu Quốc Hội Nguyễn Lân Dũng, một giáo sư sinh học đã từng chỉ trích dự án khai thác, đã tán dương phản ứng của chính phủ trong vấn đề này, mặc dù việc nghiên cứu không có tiến triển gì.

Trong một chuyến viếng thăm thành phố cảng Hải Phòng vào thứ Bảy, ông Dũng đã bị các công dân chất vấn về dự án bauxite, và ông đã hứa với họ sẽ làm nghiêm việc đánh giá tác động môi trường và đảm bảo rằng các dự án sẽ tạo ra công ăn việc làm cho công nhân Việt Nam.

Các nhà khoa học đã lên tiếng phản đối dự án khai thác bauxite vì lý do môi trường. Kỹ nghệ khai thác quặng bauxite thải ra 5 tấn bùn đỏ cho mỗi tấn nhôm sàng lọc được.

Các nhà phê bình khác, kể cả vị đại tướng được tôn kính Võ Nguyên Giáp, thì chú tâm vào cái mà họ gọi là mối nguy hiểm đến an ninh quốc phòng khi cho phép công ty Trung Quốc tiếp cận Tây Nguyên, một vị trí mang tính quan trọng chiến lược.

Thêm vào đó, nhiều người than phiền việc các công ty Trung Quốc đã đem hàng nghìn nhân công thiếu kinh nghiệm vào nước để sử dụng thay vì thuê mướn nhân công người Việt tại địa phương.

Chủ trương của Bộ Chính Trị vào tháng Tư đòi hỏi những nhân công du nhập vào Việt Nam phải là những người có kinh nghiệm và những việc làm không cần kinh nghiệm phải được trao cho người Việt tại địa phương.

KD chuyển ngữ, Tqvn2004 hiệu đính

BXVN chỉnh lý

http://www.earthtimes.org/articles/show/268275,vietnam-environmental-review-of-chinese-run-bauxite-mines-stalled.html
http://www.asean-society.org/asia-pacific/vietnam-environmental-review-of-chinese-run-bauxite-mines-stalled/
http://www.monstersandcritics.com/news/asiapacific/news/article_1476388.php/Vietnam_environmental_review_of_Chinese-run_bauxite_mines_stalled_
http://eyugoslavia.com/featured/11/vietnam-environmental-review-of-chinese-run-bauxite-mines-stalled-227798/

Hanoi - Vietnam’s environment minister completed a fact-finding visit to controversial bauxite mines, but officials said Monday no progress has been made on a promised environmental review of the projects.Minister of Natural Resources and Environment Pham Khoi Nguyen visited several active and proposed bauxite mines in Vietnam’s Central Highlands region last week. The mines, to be operated by the Chinese state-owned Aluminium Corporation of China Limited, have drawn public criticism for environmental and security reasons.

In late April Vietnam’s Politburo, the Communist Party’s governing body, ordered the projects frozen pending an environmental impact report.

But Deputy Minister of Trade and Industry Le Duong Quang told the German Press Agency dpa no progress had been made on the report.

“We plan to produce this report, but we have not decided to assign it to any specific agencies,” Quang said.

Quang said the bauxite projects had been approved before a new law requiring environmental impact reports. He said the agency had been unable to meet Vietnamese Prime Minister Nguyen Tan Dung’s 2007 request for an environmental report on the mines.

“We could not produce this report because at that time, we did not have any money to carry it out,” Quang said.

Doan Van Kien, chairman of the Vietnam National Coal-Mineral Industries Group (VINACOMIN), a partner in the mining projects, said his company was not responsible for researching the environmental impact of the Chinese-run projects.

National Assembly deputy Nguyen Lan Dung, a biologist who has criticized the proposed mines, praised the government’s response to the issue despite the lack of progress on a study.

During a visit to the port city of Haiphong Saturday, Dung was confronted by citizens concerned about the bauxite projects and promised a strict review for environmental impact and to ensure they created jobs for Vietnamese workers.

Scientists have criticized the bauxite projects on environmental grounds. Bauxite mining generates five tons of caustic red sludge for each ton of aluminum ore it produces.

Other critics, including revered 97-year-old General Vo Nguyen Giap, have focused on what they term the national security risk of allowing Chinese companies access to the strategically important Central Highlands.

Still others have complained that the Chinese companies are importing thousands of unskilled Chinese laborers rather than hiring local Vietnamese workers.

The Politburo’s directive in April mandated that imported labor be confined to highly skilled workers and that unskilled jobs go to Vietnamese locals. (dpa)

BXTN:- TTg Nguyễn Tấn Dũng từng nói KHÔNG với dự án thép Vân Phong bởi nhận thấy nguy cơ ô nhiễm môi trường. Quyết định ấy được nhiệt liệt ủng hộ. Nhưng nhìn lại thì dự án thép còn chưa đe dọa môi trường nghiêm trọng như dự án bô-xít Tây Nguyên! Ngoài ra bô-xít Tây Nguyên còn được đông đảo giới học giả cũng như bình dân phân tích về nguy cơ an ninh quốc gia, tổn hại kinh tế, hủy hoại nền văn hóa bản địa. Đã có hàng ngàn lượt người lên tiếng cảnh báo và đề nghị dừng dự án bô-xít Tây Nguyên. Nhưng bất chấp tất cả, Thủ tướng vẫn nói CÓ! Đọc bài này để hiểu (một phần) tại sao?

Tưởng chừng như nêu về việc Chính phủ đã từng nói không với dự án thép Vân Phong trong lúc này, và nhất là trong trang chuyên đề về Bauxite Viietnam là chuyện lạc đề, không ăn nhập với dòng sự kiện kiến nghị dừng khai thác Bô xít trong toàn thể dân chúng Việt cả trong và ngòai nước. Tuy nhiên, từ chuyện KHÔNG với dự án Vân Phong và CÓ với dự án Bauxite Tây Nguyên thử tìm hiểu nguyên nhân sâu xa của chúng:

Dự án xây dựng nhà máy thép tại Vân Phong- Khánh Hòa phải dừng lại chỉ vì ô nhiễm môi trường biển và Thủ tướng Chính phủ đã nói KHÔNG. Nói KHÔNG cũng rất nhanh, rất dứt khoát. Nói không có ai can gián thì cũng không hẳn không phải (có ý kiến của Đại tướng Võ Nguyên Giáp và Cựu Thủ tướng Võ Văn Kiệt đề nghị không làm) nhưng gần như dư luận không nhọc lòng đến mức độ phải kiến nghị dừng với hàng ngàn chữ ký và nhiều bức thư ngỏ, nhiều nhiều bài viết phân tích mất ,được, những rủi ro, những hiểm họa khôn lường về an ninh quốc gia, những hủy họai môi trường khủng khiếp của việc khai thác bauxite. Nhiều trong các bài báo phân tích có giá trị khoa học lớn là do các nhà khoa học, các chuyên gia kinh tế có chuyên môn cao trong lĩnh vực chuyên ngành khai thác, các nhà văn hóa và các tướng lĩnh quân đội, những NGƯỜI được xếp hạng KHAI QUỐC CÔNG THẦN!

Vậy dự án xây dựng nhà máy thép ở cảng Vân Phong, Khánh Hòa là do ai xin phép thực hiện? Hàn quốc. Nước này tuy có bang giao với Việt Nam nhưng có lẽ không có bề dày thành tích “môi hở răng lạnh” được như Trung Quốc. Đã thế lại còn “có vấn đề”. Vì trong thời Mỹ đổ quân vào Việt Nam, Nam Hàn lúc đó là chư hầu, và lính Nam Hàn có tiếng là dã man với nhân dân miền Nam Việt Nam… Bề dày thành tích đã ít mà “có vấn đề” thì chuyện bị nói KHÔNG với dự án thép Vân Phong cũng không lạ gì. Nhưng nói không vì lý do ô nhiễm môi trường là chuyện phải nói KHÔNG với bất kỳ đối tác nào, chứ chẳng phải nhà đầu tư Hàn quốc. Đó là quyết định sáng suốt của Chính phủ, của nhà nước do dân và vì dân.

Nhưng dấu hỏi lớn, là nếu đem cái “thép Vân Phong” mà đọ với “Bauxite Tây Nguyên”, chỉ nói riêng về ô nhiễm môi trường không thôi, thì cũng đã thua lắm rồi. “Bauxite Tây Nguyên” là một đại dự án, có tác động môi trường sâu rộng và lâu dài như các nhà khoa học đã phân tích tỉ mỉ, cặn kẽ, thiết nghĩ không cần nhắc lại. Chưa kể đến các vấn đề quan trọng khác, đặc biệt là vị trí chiến lược an ninh và dân sinh, văn hóa của vùng “nóc nhà Đông dương” này.

Thế mà Chính phủ lại nói CÓ với Bauxite, và có lẽ cũng CÓ rất nhanh! Vậy thì Chính phủ sẽ giải thích sao về việc CỨ và CÓ với dự án khai thác Bauxite với đối tác Trung Quốc?

Thiết nghĩ nhắc lại, “Anh bạn lớn” của chúng ta cũng đã từng “có vấn đề” với chúng ta nghìn năm lịch sử, và trong 30 năm trở lại đây cũng có ít nhất là 3 chuyện lớn: Năm 1974 chính quyền Bắc Kinh đã dùng vũ lực xâm chiếm quần đảo Hoàng Sa và đang chiếm giữ cho đến nay, đó là chứng cứ lịch sử! Tiếp đến chiến tranh Biên giới năm 1979, dạy cho Việt Nam một bài học, quân đội Trung Quốc đã xâm lược và vào sâu lãnh thổ Việt Nam hàng chục km trên tòan tuyến biên giới, và lính Tầu thì cũng ác, cũng dã man với dân việt không hề thua kém về độ ác, tàn bạo, dã man của lính Nam Triều tiên ngày trước! Và tiếp đến là năm 1988 dùng lực lượng Hải quân đánh chiếm một số đảo thuộc quần đảo Trường sa của Việt Nam!

Vậy thị hà cớ gì, một chuyện đại sự to tát như thế lại không được ý kiến của quốc hội, của các nhà khoa học, của các thẩm định khoa học mà lại đã được đề cập trong Tuyên bố chung Việt Nam-Trung Quốc đã được TBT Nông Đức Mạnh ký nhân dịp sang thăm Trung Quốc đầu tháng 12/2001 “ Nhân dịp này, hai bên đã ký Hiệp định khung giữa Chính phủ nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Chính phủ nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa về việc Trung Quốc cung cấp cho Việt Nam khoản tín dụng ưu đãi và Hiệp định hợp tác kinh tế kỹ thuật giữa Chính phủ nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam và Chính phủ nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa; và nhất trí sẽ tích cực thúc đẩy các doanh nghiệp hợp tác lâu dài trên dự án bô-xít nhôm Đắc Nông.”

Và được thúc đẩy “khẩn trương” hơn trong Tuyên bố chung vào dịp TBT Hồ Cẩm Đào sang thăm Việt Nam vào trung tuần tháng 11/2006: “Tích cực ủng hộ và thúc đẩy doanh nghiệp hai nước hợp tác lâu dài và cùng có lợi trong các lĩnh vực xây dựng cơ sở hạ tầng, công nghiệp chế tạo, khai thác nguồn nhân lực, năng lượng, chế biến khoáng sản và các lĩnh vực quan trọng khác. Khẩn trương bàn bạc và thực hiện các dự án lớn như bô-xít Ðắc Nông...”

Để rồi từ đó coi như là chuyện Bộ Chính Trị đã quyết, Thủ tướng Chính phủ đã duyệt, còn các nhà chiến lược, các nhà khoa học bức xúc, còn mọi người dân thì cứ ngơ ngác

Tại sao KHÔNG tại sao CÓ???

Nguyễn An

The battle to save the environment may be Giap’s toughest fight yet [Photo: T. Fawthrop]

Tom Fawthrop từ Hà Nội

Thứ Sáu, ngày 8-7-2009

Năm mươi lăm năm sau ngày vạch ra kế hoạch và chỉ huy trận đánh mang lại chiến thắng quân sự và dẫn đến sự cáo chung cho chế độ thực dân Pháp tại Đông Dương, vị Đại tướng lừng danh của Việt Nam Võ Nguyên Giáp vẫn còn đang chiến đấu.

Bằng lời khuyên thay vì súng đạn, trận chiến mới đây nhất của ông cụ 98 tuổi này là cứu lấy môi trường và “kẻ thù” của ông là việc khai mỏ bauxite.

Trong việc tìm kiếm dành cho công cuộc phát triển kinh tế mau chóng, chính phủ Việt Nam đã cam kết khai thác mỏ bauxite ước tính 5,3 tỉ tấn, thứ quặng chủ yếu trong thành phần của nhôm, mà hầu hết loại quặng nầy được xác định nằm ở tỉnh Đắc Nông thuộc Cao nguyên Trung phần.

Tướng Giáp, người đã chỉ huy trận chiến thắng quân đội Pháp mang tính chất lịch sử tại Điện Biên Phủ ngày 7-5-1954, đã và đang kêu gọi chính phủ Việt Nam hãy dừng những kế hoạch đó lại, ông viện dẫn việc khai mỏ sẽ gây nên sự tổn hại tới môi trường, hủy hoại đời sống những người thuộc dân tộc thiểu số, và về một mối đe doạ tới an ninh quốc gia.

Con người từng lãnh đạo quân đội Bắc Việt Nam chống lại Hoa Kỳ trong cuộc Chiến tranh Việt Nam đã viết hai bức thư ngỏ – bức mới đây nhất là ngay trong tháng trước – để phản đối các kế hoạch khai thác bauxite của chính phủ, và lập trường của ông dường như đang có tác dụng khích lệ những người khác.

Trong một biểu hiện của sự phản đối công khai hiếm có tại một quốc gia cộng sản độc đảng, 135 trí thức và nhà khoa học đã ký vào một bản kiến nghị được gửi tới chủ tịch quốc hội tại Hà Nội.

Họ đã kêu gọi chính phủ hãy dừng khai thác những dự án bauxite mới tại Tây Nguyên cho tới khi có một cuộc điều tra thích đáng về tác động tới môi trường được hoàn tất.

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã gọi việc khai thác bauxite là “một chính sách lớn của đảng và nhà nước” và nói rằng các dự án này sẽ được tiếp tục thực hiện trong khi vấn đề môi trường vẫn được quan tâm.

Thế nhưng theo Giáo sư Võ Quý, một trong những nhà hoạt động môi trường hàng đầu của nước này, thì “sự thiệt hại môi trường sẽ vượt quá xa giá trị của bất cứ những lợi lộc nào về mặt kinh tế”.

“Tôi ủng hộ việc phát triển kinh tế, nhưng không ủng hộ các kế hoạch khai thác bauxite,” ông đã nói với tờ Al Jazeera như vậy, và thêm rằng Tây Nguyên là một “vùng đất có vẻ đẹp mê hồn với tiềm năng du lịch-kinh tế và là một khu vực sản xuất nông nghiệp cho hiệu quả cao”.

Bauxite critics say the mining would ruin the rich eco-tourism potential of the highlands [EPA]

Những mối lo về chất thải

Quá trình tinh lọc bauxite sẽ thải ra hàng ngàn tấn chất thải độc hại được biết đến như là “bùn đỏ”, theo ông Quý và các chuyên gia khác cho biết.

Các nhà hoạt động về lĩnh vực môi trường đang còn mới mẻ ở Việt Nam lo ngại thứ cặn độc hại có thể đầu độc các dòng sông chảy vào những khu vực tập trung đông dân cư, bao gồm vùng Châu thổ sông Mekong đầy sinh lực ở miền nam – xứ sở của những trang trại nuôi cá và một số vùng sản xuất lúa gạo có năng suất cao nhất của Việt Nam.

Trong những bức thư của mình, tướng Giáp đã kêu gọi các nhà khoa học, các nhà quản lý và hoạt động xã hội hãy “đề xuất với đảng và nhà nước để có một chính sách đúng đắn cho các dự án bauxite tại Tây Nguyên”.

“Đó cũng là quan điểm của tôi rằng chúng ta không nên khai thác bauxite. Việc khai thác sẽ gây nên những hậu quả nghiêm trọng tới môi trường, xã hội và quốc phòng,” ông viết.

Vị đại tướng cũng viện dẫn tới bản báo cáo từ những năm 1980 đã cảnh báo chính phủ rằng khai thác bauxite tại khu vực này “sẽ gây tàn phá môi trường, thiệt hại lâu dài về môi sinh, không chỉ thiệt hại cho những cư dân địa phương, mà còn hủy hoại cuộc sống và môi trường của những người dân sống tại vùng đồng bằng phía nam của các tỉnh miền trung phần nầy.”

Environmentalist fear bauxite red sludge

Hợp đồng đã được ký

Bất chấp áp lực của vị tướng, chính phủ đã đi tới và ký kết một hợp đồng với một công ty con của tập đoàn nhôm Chinalco của Trung Quốc để khai thác bauxite tại vùng cao nguyên này.

Song họ đã tổ chức một cuộc hội thảo hai ngày tại Hà Nội vào tháng trước dành cho các nhà khoa học để thảo luận về cách thức giảm thiểu sự tổn hại tới môi trường từ việc khai thác bauxite.

Và họ nói rằng dự án bauxite với Trung Quốc sẽ được giảm bớt về quy mô, với những hạn chế được đặt ra về số lượng công nhân Trung Quốc.

Những người chỉ trích (dự án khai thác mỏ bauxite) đã than phiền rằng việc có hàng ngàn công nhân khai mỏ người Trung Quốc tại vùng Tây Nguyên có tính chiến lược là một mối đe doạ về an ninh không thể chấp nhận được, căn cứ vào lịch sử xung đột dài lâu của Việt Nam với người láng giềng phương bắc của mình.

Nguyễn Thiện, một nhà văn Việt Nam nói rằng dự án này “là không hợp lý và thiếu khôn ngoan mà nhiều người dân đang nghi ngờ rằng nó là một phần của một thỏa thuận bí mật giữa Việt Nam và Trung Quốc với những ẩn ý mang tính chiến lược.”

Còn những người khác thì nói rằng việc khai thác bauxite thậm chí không thể đứng vững được về phương diện tính toán thương mại bởi nó đòi hỏi rất nhiều nước và điện năng – những điều kiện thường xuyên bị thiếu thốn ở Việt Nam.

Giáo sư Đào Công Tiến, một cựu hiệu trưởng trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, thì nói rằng việc khai thác này có khả năng sẽ dẫn tới một tình trạng khan hiếm nước là thứ cần thiết ghê gớm cho những nhà sản xuất nông nghiệp ở Tây Nguyên.

Nguyễn Hữu Ninh, một người giành được Giải Nobel Hòa bình (2007) cho những công trình của mình về biến đổi khí hậu, đã đặt nghi vấn rằng liệu các dự án bauxite có đem lại ích lợi cho quốc gia này hay không.

“Thật không khôn ngoan trong một dự án mà nó lại không đem tới những ích lợi cho người dân trong nước,” ông nói.

Thế nhưng bất chấp những mối nghi ngờ và những phản đối, chính phủ đã tuyên bố rằng dự án bauxite sẽ được tiếp tục.

Đối với ông Giáp, vị đại tướng từng chiến thắng trong những cuộc chiến chống lại người Pháp, và sau đó là quân đội Mỹ, trận chiến để bảo vệ những cánh rừng và các dòng sông của Tây Nguyên thoát khỏi những cuộc xâm lấn về kinh tế của người Trung Quốc chắc có lẽ là trận chiến khó khăn nhất của ông từ xưa đến nay.

Hiệu đính: Trần Hoàng

Bản tiếng Việt © Ba Sàm 2009

————

ALJAZEERA.NET

New battle for old Vietnam soldier

By Tom Fawthrop in Hanoi

UPDATED ON:
Friday, May 08, 2009
02:23 Mecca time, 23:23 GMT

Fifty-five years after masterminding a military victory that led to the end of French colonial rule in Indochina, Vietnam’s celebrated General Vo Nguyen Giap is still fighting.

The 98-year-old’s latest battle – with words rather than bullets – is to save the environment and his “enemy” is bauxite mining.

In its quest for rapid economic development, Vietnam’s government has committed to mining an estimated 5.3 billion tonnes of bauxite, the main ore in aluminium, most of it located in the Central Highlands province of Dak Nong.

Giap, who orchestrated the historic defeat of the French army at Dien Bien Phu on May 7, 1954, has called on the Vietnamese government to halt those plans, citing environmental damage, harm to ethnic minorities, and a threat to national security as reasons.

The man who led North Vietnamese forces against the US in the Vietnam War has written two open letters – the latest just last month – against the government’s bauxite plans, and his stand appears to have inspired others.

In a rare expression of public opposition in the one-party communist country, 135 intellectuals and scientists signed a petition that was delivered to the president of the national assembly in Hanoi.

They called on the government to stop further development of new bauxite projects in the Central Highlands until a proper investigation of the environmental impact is completed.

Nguyen Tan Dung, the prime minister, has called bauxite mining “a major policy of the party and the state” and says the projects will go ahead while environmental issues are addressed.

But according to Professor Vo Quy, one of the country’s foremost environmentalists, “damage to the environment far outweighs any economic benefits”.

“I support economic development, but not bauxite mines,” he told Al Jazeera, adding that the Central Highlands was an “area of stunning beauty with rich eco-tourism potential and a highly productive agricultural zone”.

Fallout fears

Bauxite extraction produces thousands of tonnes of toxic waste known as “red sludge” according to Quy and other experts.

Vietnam’s fledgling environmental movement fears the toxic residue could poison rivers that flow into heavily populated areas, including the vital Mekong Delta in the south – home to fish farms and some of Vietnam’s most productive rice paddies.

In his letters, Giap called on scientists, managers and social activists to “suggest to the party and the state to have a sound policy on the bauxite projects in the Central Highlands”.

“It is also my opinion that we shouldn’t exploit the bauxite. The exploitation will cause serious consequences on the environment, society and national defence,” he wrote.

The general also cited a 1980s report that warned the government that exploiting bauxite in the region “would cause devastateing, long-term ecological damage, not only for local residents, but would also harm the lives and environment of people in the southern plains of the central provinces”.

Contract signed

Despite pressure from the general, the government has gone ahead and signed a contract with a subsidiary of Chinese aluminium firm Chinalco to mine bauxite in the highlands.

But it did organise a two-day seminar in Hanoi last month for scientists to discuss how to minimise damage to the environment from bauxite mining.

And it said that the Chinese bauxite project would be reduced in scale, with restrictions placed on the numbers of Chinese workers.

Critics had complained that having thousands of Chinese mine workers in the strategic Central Highlands was an unacceptable security threat, given Vietnam’s long history of conflict with its northern neighbour.

Nguyen Thien, a Vietnamese writer says the project “is all so illogical and irrational that many people suspect it is a part of a secret deal between Vietnam and China with strategic implications”.

Still others say that bauxite mining is not even commercially viable since it requires a lot of water and electricity – commodities often in short supply in Vietnam.

Professor Dao Cong Tien, a former president of Ho Chi Minh City’s Economics University, says the mining was likely to result in a water shortage which would severely affect Central Highlands agricultural producers.

Nguyen Huu Ninh, a Nobel Prize winner for his work on climate change, questions whether bauxite projects benefit the nation.

“There is no sense in a project that does not bring benefits to local people,” he says.

But despite the doubts and objections, the government has said that the bauxite project will go ahead.

For Giap, the general who has triumphed in wars of resistance against French, and later US forces, the battle to protect the forests and rivers of the Central Highlands from the encroachments of Chinese economic may prove to be his toughest yet.