Xung quanh kế hoạch khai thác Bô-xít Tây Nguyên

“Chính phủ phải có báo cáo riêng về bô-xít”

Đó là đề nghị của Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng đối với Chính phủ, vào ngày 14/5 tại phiên họp UB Thường vụ Quốc hội.

Như vậy, mặc dù Thủ tướng đã giao một số bộ, ngành chuẩn bị báo cáo về chủ trương và quy hoạch khai thác bô-xít Tây Nguyên để đưa vào báo cáo chung về kinh tế - xã hội, nhưng Quốc hội vẫn mong muốn Chính phủ chuẩn bị một chuyên đề riêng để đệ trình.

Điều này cho thấy mặc dù có một số ý kiến nói rằng theo luật định, các dự án khai thác bô-xít không nằm trong diện thảo luận của Quốc hội, nhưng quy hoạch bô-xít Tây Nguyên vẫn là vấn đề được các đại biểu cực kỳ quan tâm. (VietNamNet, 14/5)

“Mở rộng dân chủ trong Đảng chỉ có tốt”

Nguyên Chủ tịch QH Nguyễn Văn An. (Nguồn ảnh: VietNamNet)

Ông nói: “Để phát huy được dân chủ thực sự thì tập thể lãnh đạo và người đứng đầu phải cởi mở, tạo môi trường cho đồng chí của mình thể hiện, coi ý kiến khác nhau là bình thường…Việc mở rộng dân chủ này có sức mạnh rất lớn, sinh hoạt dân chủ trong nội bộ Đảng sẽ sôi động lên rất nhiều… Qua đó, không khí dân chủ nội bộ Đảng sẽ nhanh chóng lan tỏa toàn xã hội, phát huy sáng kiến, sáng tạo, sự hồ hởi toàn xã hội”. (Pháp luật TP HCM, 11/5)

Cựu Chủ tịch Quốc hội đã bàn về một thực tế: Có được dân chủ trong Đảng là một bước để tiến tới xã hội dân chủ hơn. Nhìn lại lịch sử phong trào lao động quốc tế, dân chủ trong nội bộ Đảng luôn là điều tự nhiên, là yêu cầu tối thiểu phải đáp ứng trong các đảng và các tổ chức công nhân thời cuối thế kỷ 19.

“Luật sư phải độc lập”

Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết. (Nguồn ảnh: VNN)

Có thể nói nhận định xác đáng này của Chủ tịch nước đã đưa ra một tiêu chí chuẩn xác và thiết yếu cho các luật sư Việt Nam thời hội nhập.

Để trở thành một bộ phận của kinh tế thế giới, nền kinh tế thị trường non trẻ của Việt Nam cần được chuẩn hóa về nhiều khía cạnh, trong đó có phương diện pháp luật.

Và các luật sư không thể không tiến tới sự độc lập và khách quan cao nhất trong nghề nghiệp, để vươn lên trình độ chuyên nghiệp, theo cùng thế giới.

“Năm nào tận cùng là 8, 9 thì xấu với kinh tế nước ta”

Nguyên Bộ trưởng KH-ĐT Trần Xuân Giá. (Nguồn ảnh: VTC)

Phát hiện này là của nguyên Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư Trần Xuân Giá. Trả lời phỏng vấn TBKTVN, ông tiết lộ: “Tôi kiểm nghiệm ra rằng, những năm nào có số cuối là 8 và 9 thì đều xấu với kinh tế của nước ta. Năm 1978 -1979 là xấu, rồi năm 1988 -1989 cũng xấu và bây giờ là 2009 cũng xấu”. (VnEconomy, 14/5)

Như vậy, trái với quan niệm của dân gian rằng 8 và 9 là hai số đẹp, cựu Bộ trưởng quan niệm năm nào có chữ số tận cùng là 8 và 9 thì lại là không đẹp cho nền kinh tế của đất nước.

Giới nghiên cứu kinh tế có thể cho đây là một phát hiện dựa trên cơ sở quan sát chủ quan của một cá nhân, với số lượng “mẫu” hơi ít (3 mẫu), có vẻ chưa đủ tính khoa học.

Tuy nhiên, Tuần Việt Nam vẫn xin chọn nó là một trong các phát ngôn ấn tượng của tuần, vì nó là phát hiện thú vị của một cựu quan chức, từng đứng đầu một bộ chịu trách nhiệm rất lớn về sự vận hành và phát triển của kinh tế Việt Nam.

“Đề nghị QH xem xét đơn từ chức của tôi”

Bộ trưởng Nội vụ Yuriy Lutsenko. (Nguồn ảnh: Ria Novosti)

Bộ trưởng Yuriy Lutsenko tuyên bố: “Tôi đề nghị Qquốc hội xem xét đơn xin từ chức của tôi, và bàn bạc vấn đề này mà không cần có sự hiện diện của tôi”. (Tiền Phong, 13/5)

Chưa bàn xem liệu thông tin nói rằng Bộ trưởng say rượu cãi vã là đúng hay sai, nhưng việc ông Yuriy Lutsenko có đơn từ chức với lời lẽ thẳng thắn như vậy cũng cho thấy sự đàng hoàng, quân tử, dám làm dám chịu của một vị quan chức trong chính phủ. Văn hóa từ chức chính là một nét đẹp của cá nhân mỗi vị lãnh đạo, làm tăng niềm tin của dân chúng vào một tập thể lãnh đạo.

“Tôi có hai quê hương, Sài Gòn và Lý Sơn”

TS Sử học Nguyễn Nhã. (Nguồn ảnh: Doanh nhân SG cuối tuần)

“Đó là ngày mà tôi và các đồng sự quyết định ấn hành Tập san Sử Địa số 29 (đầu năm 1975 - TVN) đồng thời triển lãm sử liệu minh chứng chủ quyền Việt Nam. Tôi cùng với Giáo sư Ngô Gia Hy (Trưởng Ban vận động xây dựng Đền thờ Tổ Hùng Vương) và Giáo sư Trần Huy Phong (Trưởng môn Võ Vovinam) đứng ra tổ chức.

... Sau ba hồi chiêng trịnh trọng và trong không khí thiêng liêng đó, tôi xúc động bật khóc, quay qua hai đồng sự của mình, mắt cả hai người cũng hoe đỏ, mọi người cùng ôm nhau khóc. Tôi nghĩ, trong khung cảnh đó, tấm lòng người con đất Việt được thể hiện một cách mãnh liệt nhất”.

Một kỷ niệm đáng nhớ mới đây của TS Nguyễn Nhã: Chủ tịch huyện đảo Lý Sơn cho biết đã coi TS Nguyễn Nhã như một người con của đảo. Nhà “Hoàng Sa – Trường Sa” học rất vui vẻ: “Vậy là tôi có hai quê hương, một ở Sài Gòn và hai là ở Lý Sơn”. (Đại Đoàn Kết, 11/5)

“Intel phản đối mạnh mẽ quyết định của EU và sẽ kháng án”

Hãng chip số 1 thế giới đã bị sốc trước án phạt mà EU dành cho họ: mức phạt kỷ lục 1,06 tỷ euro (tương đương 1,44 tỷ USD) với phán quyết “vi phạm luật chống độc quyền” ở châu lục này.

Một đại diện của Ủy ban châu Âu cho biết: “Intel khiến hàng triệu người dùng châu Âu phải chịu thiệt hại bởi những hành động có tính toán nhằm loại bỏ đối thủ ra khỏi thị trường chip trong nhiều năm qua”. Đáp lại, Chủ tịch Intel Paul Otellini cho rằng hành động của họ “đơn giản chỉ là cạnh tranh”, Intel phản đối EU và sẽ kháng án. (VnExpress, 14/5)

Trông người lại ngẫm đến ta. Doanh nghiệp VN đã từng bị kiện bán phá giá khi đặt chân vào thị trường EU. Một tập đoàn lớn hàng đầu thế giới như Intel còn bị phạt tơi bời như vậy, liệu các doanh nghiệp Việt có đủ bản lĩnh, hiểu biết về luật pháp và tinh thông về thị trường Âu châu để tránh được càng nhiều càng tốt những sự việc đáng tiếc?

CSGT đánh dân chảy máu đầu bằng còng số 8

Anh Trình bị CS Minh đánh chảy máu đầu. (Nguồn ảnh: VnExpress)

Theo lời “nạn nhân” thuật lại, sáng 11/5, anh đi xe máy không đội mũ bảo hiểm nên bị CSGT thổi phạt. Anh phản ứng (bằng lời nói), liền bị đồng chí Cảnh Minh trừng trị (bằng hành động): dùng còng số 8 đánh vào đầu vào cổ, gây toác đầu, chảy máu. (Tiền Phong, 12/5)

Lãnh đạo Phòng CSGT, công an TP Đà Nẵng đã phải vào cuộc, cho biết sẽ đình chỉ công tác đối với thượng sĩ Minh, chờ kết luận cụ thể, với quan điểm “sai đến đâu xử lý đến đó, không bao che”.

“Rung chuông vàng” nhầm lẫn tai quái

Một hành động không chủ ý nhưng cũng đáng phê bình khi chương trình Rung chuông vàng của VTV3, Đài Truyền hình VN, công nhận kết quả thi của thí sinh Nguyễn Thị Hòa, và chỉ vài ngày sau đó, nhà đài lại có công văn bác bỏ. Do nhầm lẫn này của VTV, giải thưởng 18 triệu đồng treo cho người chiến thắng bị rút xuống thành 3 triệu. (Đất Việt, 13/5)

Chuyện có thể không lớn, nhưng nó “ấn tượng” ở chỗ đây là hành động của một kênh truyền hình quốc gia. Cách ứng xử như vậy cho thấy một phần thái độ cẩu thả, coi thường khán giả, coi thường người chơi của “nhà đài”, và điều đáng chán là đây lại cũng chẳng phải sai sót lần đầu của VTV3.

Riêng với thí sinh Nguyễn Thị Hòa, những gì VTV làm hẳn đã để lại cho cô một ấn tượng “khó quên”.

• Đoan Trang (tổng hợp)

>> Đại dự án bô-xít Tây Nguyên và ý kiến nhiều chiều

Các ĐBQH đề nghị Chính phủ báo cáo riêng về bô-xít Tây Nguyên. Ảnh minh họa Trí Dũng

Như vậy, mặc dù Thủ tướng đã giao một số bộ, ngành chuẩn bị báo cáo chủ trương và quy hoạch khai thác bô-xít Tây Nguyên để đưa vào báo cáo chung về kinh tế - xã hội, nhưng Chủ tịch Nguyễn Phú Trọng và các đại biểu đều mong muốn Chính phủ chuẩn bị một chuyên đề riêng để trình Quốc hội.

Tiếp thu ý kiến này, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc cho hay, sẽ báo cáo Thủ tướng để chuẩn bị một báo cáo riêng về bô-xít Tây Nguyên để gửi Quốc hội. "Những vấn đề mà đại biểu QH và người dân quan tâm, nhất là các vấn đề thời sự, Chính phủ sẽ tiếp thu và có báo cáo riêng", ông Phúc nói.

Báo cáo kết quả phân giới cắm mốc biên giới Việt - Trung

Khai mạc vào ngày 20/5 và dự kiến kéo dài 1 tháng, kỳ họp thứ 5 Quốc hội khóa XII sẽ xem xét các báo cáo chung về tình hình triển khai kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2009, về ngân sách nhà nước, việc điều chỉnh các chỉ tiêu kinh tế - xã hội...

Ngoài ra, Chủ tịch Nguyễn Phú Trọng cho biết, Chính phủ sẽ trình thêm một số báo cáo riêng về các vấn đề thời sự nổi cộm gần đây, để xin ý kiến Quốc hội. Chẳng hạn, về nguồn vốn kích cầu, việc miễn, giảm, giãn thuế thu nhập cá nhân, dự án đầu tư tại Venezuela của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (thực chất đã ký kết từ trước)...

Mặc dù rút gọn thời gian, nhưng kỳ họp sẽ vẫn cố gắng đảm bảo chất lượng, dành thời gian bàn bạc, xem xét và quyết định những chủ trương lớn. Do đó, ngoài báo cáo tổng hợp, theo Chủ tịch Nguyễn Phú Trọng, trong từng lĩnh vực, sẽ có những báo cáo cụ thể gửi riêng để đại biểu tham khảo, không cần đọc trước Hội trường.

Theo Chủ nhiệm Văn phòng QH Trần Đình Đàn, kết quả công tác phân giới cắm mốc biên giới Việt Nam - Trung Quốc, theo dự kiến, sẽ được báo cáo công khai tại Hội trường. Ngoài ra, có thể gửi tài liệu (đóng dấu mật) tới đại biểu, để tạo điều kiện cho đại biểu nắm bắt tốt hơn vấn đề.

BXTN:- Nên lưu ý thực trang công nhân Trung Quốc sang giành mất việc của người lao động Việt Nam, và được trả lương cao hơn nữa.

Ngoài ra, do tầm quan trọng của vấn đề, Quốc hội cũng sẽ dành hẳn 1 ngày để thảo luận về Đề án đổi mới cơ chế tài chính giáo dục giai đoạn 2008 - 2012, thay vì chỉ dành nửa ngày như chương trình dự kiến.

Thông qua Luật Quy hoạch đô thị

Tại kỳ họp này, Quốc hội cũng sẽ biểu quyết thông qua 5 dự án luật: Luật Quản lý nợ công, Luật Quy hoạch đô thị, Luật Bồi thường nhà nước, Luật Cơ yếu, Luật Lý lịch tư pháp.

Ngoài ra, Quốc hội cũng sẽ biểu quyết 8 dự án luật sửa đổi bổ sung khác như: Luật sửa đổi bổ sung một số điều của các luật liên quan đến đầu tư xây dựng cơ bản; Luật Di sản văn hóa... và thông qua Nghị quyết về Đề án đổi mới cơ chế tài chính giáo dục giai đoạn 2008 - 2012.

5 dự án luật khác sẽ được xem xét, cho ý kiến lần đầu, như Luật Viễn thông, Luật Khám chữa bệnh...

Ngoài phiên khai mạc, các phiên thảo luận khác về kinh tế - xã hội và chất vấn (2 ngày rưỡi) sẽ được truyền hình trực tiếp.

• Lê Nhung

Tiếp xúc trước kỳ họp Quốc hội với cử tri quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng hôm nay (9/5), Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nói, về vấn đề bô-xít, Bộ Chính trị đã có kết luận và thông báo công khai trên báo chí.

>> Đại dự án bô-xít Tây Nguyên và ý kiến nhiều chiều

Ảnh: Cổng TTĐT Chính phủ

Trước sự quan tâm của cử tri đối với vấn đề khai thác bô-xít ở Tây Nguyên, Thủ tướng khẳng định: Tài nguyên đất nước ta hạn hẹp trong khi trữ lượng bô-xít lớn thứ 3 thế giới, riêng ở Tây Nguyên trên 5 tỷ tấn.

BXTN: - Vậy là đã rõ, người ta quyết tâm làm bô-xít bằng cái giá là niềm tin của nhân dân và tương lai của Tổ quốc. Bỏ qua mọi cảnh báo về an ninh quốc phòng, về thiệt hại kinh tế hiển hiện (mà ngay tức thời đã là hơn 100 triệu USD "cho không" nhà thầu Trung Quốc sau khi đã đấu thầu xong), về hiểm họa trong mối quan hệ với Trung Quốc,về nguy cơ tàn hủy nền văn hóa bản địa,... Họ sẽ làm, chắc chắn, nên liệu ta có đành hùa theo nói "CÓ" vì "đằng nào cũng thế" hay không? Nhất quyết "KHÔNG"! Hãy đồng lòng nói "KHÔNG" với kế hoạch này, để việc người ta làm sẽ được lịch sử đặt đúng chỗ: Đi ngược lại lợi ích và ý nguyện của đại đa số người dân Việt Nam.

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng - đại biểu Quốc hội Hải Phòng và đoàn đại biểu Quốc hội Hải Phòng cũng lắng nghe những kiến nghị, đề xuất của cử tri và trao đổi thẳng thắn, cởi mở về các vấn đề kinh tế - xã hội của đất nước. Thủ tướng thông báo với cử tri quận Lê Chân một số nét chính về tình hình kinh tế - xã hội của đất nước trong 4 tháng đầu năm 2009.

Các cử tri chuyển tới Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và các đại biểu trong đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng một số đề xuất, kiến nghị về chế độ, chính sách ưu tiên, ưu đãi đối với người có công, đối tượng chính sách, người nghèo; các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp vay vốn phát triển sản xuất, kinh doanh; chính sách chăm sóc sức khỏe, y tế cho nhân dân ở vùng hải đảo; chính sách đền bù, giải phóng mặt bằng; chống tham nhũng, lãng phí; giải quyết kiếu nại tố cáo, cải cách hành chính…

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cho biết Chính phủ đang chỉ đạo quyết liệt các các cơ quan chức năng trong việc xây dựng cách chính sách ưu đãi hợp lý hơn nữa đối với người có công, các đối tượng chính sách… Các chính sách hỗ trợ lãi suất, ưu tiên trong vay vốn đối với các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh cũng đang được quan tâm chỉ đạo nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho doanh nghiệp được tiếp cận và vay vốn trong thời gian nhanh nhất.

Về các ý kiến đề xuất, kiến nghị khác của cử tri, người đứng đầu Chính phủ giao cho các bộ, ngành hữu quan tổng hợp, làm rõ và chuyển nội dung trả lời đến đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng để thông báo cho cử tri biết.

Sau khi phân tích những hạn chế, yếu kém nội tại của nền kinh tế và những thách thức về hạ tầng, nguồn nhân lực, thể chế hành chính đang cản trở quá trình phát triển của đất nước, Thủ tướng nêu rõ: Chính phủ và các địa phương cần chung sức, đồng lòng khắc phục những thiếu sót, khiếm khuyết trong điều hành, thực hiện đồng bộ và quyết liệt các nhóm giải pháp ngăn chặn suy giảm kinh tế, giữ ổn định kinh tế vĩ mô, đảm bảo an sinh xã hội, phấn đấu đạt mức tăng trưởng khoảng 5 - 5,5% trong năm nay.

Ngày 8/5, đích thân Bộ trưởng Bộ Tài nguyên - môi trường Phạm Khôi Nguyên dẫn đầu đoàn đi kiểm tra và làm việc với lãnh đạo Tập đoàn Công nghiệp than và khoáng sản VN (TKV) về dự án khai thác bôxit Tân Rai tại huyện Bảo Lâm, tỉnh Lâm Đồng. Kết luận đợt kiểm tra, Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên đề nghị chủ đầu tư tập trung giải quyết thật tốt các vấn đề về bảo vệ môi trường của dự án vì đây là dự án thí điểm theo chỉ đạo của Bộ Chính trị và Thủ tướng.

>> Đại dự án bô-xít Tây Nguyên và ý kiến nhiều chiều

Kết luận đợt kiểm tra, Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên đề nghị chủ đầu tư tập trung giải quyết thật tốt các vấn đề về bảo vệ môi trường của dự án vì đây là dự án thí điểm theo chỉ đạo của Bộ Chính trị và Thủ tướng. “Ngay sau đợt kiểm tra này, bộ sẽ thành lập một nhóm công tác đặc biệt có vai trò như một đội đặc nhiệm để giám sát công tác bảo vệ môi trường. Nhóm này sẽ có cơ chế, chức năng cụ thể và có mặt thường trực để theo dõi và hỗ trợ chủ đầu tư xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh” - ông Nguyên cho biết.

Cần thêm ý kiến các nhà khoa học

Sau khi thị sát một lượt công trường xây dựng Nhà máy chế biến alumin Tân Rai - đang trong giai đoạn thi công phần móng, Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên và Thứ trưởng Nguyễn Xuân Cường dừng lại khá lâu ở khu vực dự kiến xây dựng hồ chứa bùn đỏ.

Ông Dương Văn Hòa, phó tổng giám đốc phụ trách công nghiệp nhôm của TKV, cho biết hồ chứa bùn đỏ giai đoạn 1 có diện tích 109ha được bố trí ngay bên cạnh nhà máy alumin. Đây là một vùng trũng hiện hữu không có lối thông thủy ra bên ngoài nên thuận lợi cho việc gia cố tường chắn, chống thấm theo yêu cầu khắt khe của việc lưu chứa bùn đỏ.

Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên cho hay ông khá yên tâm với trình bày của TKV về quy mô, công nghệ xử lý bùn đỏ. Tuy nhiên, ông Nguyên lưu ý rằng từ lý thuyết đến thực tế vẫn luôn có một khoảng cách nhất định và đây là dự án đầu tiên của ngành công nghiệp nhôm VN, do đó chủ đầu tư tuyệt đối không được chủ quan.

Bộ trưởng yêu cầu TKV trong quý 3-2009 phải hoàn thiện báo cáo bổ sung đánh giá tác động môi trường, trong đó đặc biệt chú ý vấn đề bùn đỏ, để bộ phê duyệt trước khi cấp phép cho khai thác. Ông Nguyên cũng khuyến cáo TKV cần tổ chức thêm nhiều hội thảo để trưng cầu trí tuệ của các nhà khoa học xung quanh việc xử lý bùn đỏ để bảo đảm phù hợp nhất, an toàn nhất theo điều kiện thực tế của VN.

Lo chuyện dân sinh

Ông Đoàn Văn Kiển, chủ tịch HĐQT kiêm tổng giám đốc TKV, cho biết vấn đề khai thác đối với dự án bôxit Tân Rai không có gì phải lo lắng mà quan trọng hơn là khâu hoàn thổ sau khai thác. Theo ông Kiển, dự kiến việc khai thác quặng bôxit sẽ được thực hiện “cuốn chiếu” với diện tích 70-100ha/năm.

Ông Lê Quốc Trung, chánh thanh tra Bộ Tài nguyên và môi trường, ủng hộ phương án thuê đất theo tiến độ để không gây xáo trộn nhiều đến sản xuất của người dân, và gợi ý tỉnh Lâm Đồng có phương án quy hoạch tổng thể không gian của khu vực Tân Rai sau khai thác để sử dụng hợp lý diện tích sau hoàn thổ, thậm chí nếu cần có thể quy hoạch đô thị, dân cư một cách đồng bộ.

Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và môi trường Nguyễn Xuân Cường nhấn mạnh việc hoàn thổ diện tích sau khai thác mang tính sống còn của dự án, vì đây là mấu chốt quyết định tương lai của khu vực hơn 2.000ha và toàn bộ dân cư trên đó. Đất mặt và thực bì bị bóc đi dù có được lấp lại sau đó thì khả năng kết dính sinh học đã mất, trong khi đó điều kiện khí hậu của Tây nguyên khắc nghiệt, dễ bị mưa lũ cuốn trôi.

“Quan trọng nhất là định hướng quy hoạch và sản xuất sau khai thác chưa rõ. Người dân sẽ làm gì trong hai năm ngồi chờ khai thác? Khai thác, hoàn thổ xong dân sẽ trồng cây gì? Cái này tỉnh Lâm Đồng và TKV phải ngồi lại để quy hoạch ngay nhằm định hướng cho công tác hoàn thổ, sao cho khi trả lại mặt bằng là dân sản xuất ngay được” - Thứ trưởng Xuân Cường gợi ý.

Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên cũng cho rằng tỉnh Lâm Đồng cần có phương án điều chỉnh quy hoạch sau khai thác theo hướng đa dạng hóa, không nên chỉ dừng lại ở chỗ bóc đất nào trả lại đất ấy.

- "Chúng tôi đề nghị Quốc hội giám sát việc khai thác bô-xít ở Tây Nguyên ngay tại kỳ họp này", ông Bùi Đình Tư, cử tri phường Ngọc Hà (Hà Nội) kiến nghị với đoàn đại biểu Quốc hội Hà Nội do Chủ tịch QH Nguyễn Phú Trọng dẫn đầu, tại buổi tiếp xúc cử tri sáng nay (4/5).

>> Đại dự án bô-xít Tây Nguyên và ý kiến nhiều chiều

"Quốc hội phải lắng nghe chuyên gia"

Ông Phạm Nghi An (phường Giảng Võ - người đứng): Bộ Chính trị đã có ý kiến, Quốc hội càng nên đưa bô-xít vào chương trình giám sát. Ảnh: LN

Ông Nguyễn Văn Cừ (phường Điện Biên) đề nghị Quốc hội phải lắng nghe góp ý của các nhà khoa học, chuyên gia kinh tế về hiệu quả từ dự án này.

Từ đó, có sự phân tích thấu đáo để kiến nghị Chính phủ đưa ra những giải pháp khai thác hợp lý, phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế, quốc phòng.

Sau khi lắng nghe những đề xuất này, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng giải thích: "Không phải bất kỳ vấn đề nào cũng đưa ra lấy ý kiến của Quốc hội mà còn tùy thuộc vào quy mô, tầm cỡ của các dự án. Trong khi đó, quy mô mỗi dự án bô-xít Tân Rai và Nhân Cơ mới chỉ là hơn 600 triệu đôla".

(Tiêu Phong) - Hãy lưu ý, các vị Lãnh đạo đang có dấu hiệu "lái" Quốc hội vào khía cạnh kinh tế, môi trường của dự án, từ đó có thể "lái" tiếp để "cho" Quốc hội giám sát về kinh tế và môi trường (là công việc mà e rằng Quốc hội không thể làm được), qua đó "lừa" Quốc hội thông qua dự án để cho nó được triển khai. Mong rằng cái đại biểu Quốc hội hãy tỉnh táo để nói "KHÔNG" rõ ràng và quyết liệt với dự án này.

Tuy nhiên, trong báo cáo về kinh tế - xã hội đưa ra trước Quốc hội lần này, Chính phủ sẽ dành một phần để đánh giá về dự án khai thác bô-xít.

"Dự án chỉ mới đang thí điểm, chưa đâu vào đâu", ông Trọng nhấn mạnh.

Tiêu Phong - Vâng, nếu đợi "đâu cũng vào đâu" rồi thì ai còn đóng góp ý kiến làm gì nữa? Đúng là mồm Lãnh đạo cao cấp!!!

Chủ tịch Quốc hội cũng thừa nhận, không chỉ cử tri Hà Nội mà trong chuyến đi công tác nước ngoài vừa qua, rất nhiều kiều bào cũng quan tâm đến việc Quốc hội phải giám sát dự án bô-xít Tây Nguyên. Nhưng đây là chủ trương lớn đã được thống nhất cao sau khi tính đến hiệu quả kinh tế, an ninh.

"Đây là chính sách với dân tộc, vùng nghèo. Nếu lỗ thì không ai làm. Lao động nước ngoài cũng không chỉ có Trung Quốc mà rất nhiều nước khác và đều được quản lý theo Luật Lao động", ông Trọng cho hay.

Tiêu Phong - Các ông này rất giỏi làm việc trên giấy, thế các phân tích của giới khoa học các vị vứt đi đâu rồi mà cứ nhơn nhơn nói "lỗ thì không ai làm"? Lại còn các vấn đề khác như văn hóa, môi trường và đặc biệt là an ninh quốc phòng nữa.

Tiền đền bù cho khách sạn trong công viên lấy ở đâu?

Một cử tri khác của phường Giảng Võ, ông Trần Trung Chương cũng đề nghị các đại biểu Quốc hội Hà Nội phải làm rõ sau khi dừng dự án khách sạn trong công viên Thống Nhất, ai sẽ phải đứng ra đền bù thiệt hại cho nhà đầu tư.

Chủ tịch Nguyễn Phú Trọng thừa nhận: "Cử tri nói thì chẳng cãi vào đâu được". Ảnh: LN

"Tiền đền bù ai sẽ bỏ ra, hay lại tiếp tục là tiền của dân? Chúng tôi muốn thành phố công khai sớm và dứt điểm sớm phương án đền bù. Làm như thế nào? Đăng công khai trên báo nào để dân còn biết và giám sát?", ông Chương nói.

Có mặt tại buổi tiếp xúc cử tri, Phó Chủ tịch UBND TP Phí Thái Bình phân trần, không đơn giản để đưa ra phương án đền bù cho một dự án đã kéo dài qua 4 đời Thủ tướng và 5 đời Chủ tịch TP.

"Thành phố đang bàn bạc với chủ đầu tư, để cùng chia sẻ lợi ích. Có thể sẽ xử lý như Chợ 19-12, vườn hoa 19/8 sao cho hài hòa lợi ích nhà đầu tư và nhu cầu mở rộng khuôn viên cây xanh", ông Bình nói.

Bao giờ phân loại xong nhà biệt thự?

Đại diện cho những người dân sống ở quận Ba Đình - trung tâm Hà Nội, ông Đỗ Minh Việt (phường Quán Thánh) bức xúc về chủ trương bán nhà biệt thự "dùng dằng bấy lâu chưa giải quyết".

Phường Quán Thánh là nơi tập trung nhiều biệt thự Pháp cổ. Sau khi HĐND TP thông qua đề án bán nhà biệt thự, người dân đã đến tìm hiểu thông tin về chủ trương này và có nguyện vọng mua lại.

Tuy nhiên, cả phường và quận đều cho hay, thành phố vẫn chưa phân loại xong thế nào là biệt thự sẽ bán, biệt thự sẽ bảo tồn, bán bao nhiêu phần trăm, vì thế chưa biết khi nào người dân mới có cơ hội mua lại.

"Chỉ có nhà các quan chức đang ở mới gọi là biệt thự đúng nghĩa, còn những biệt thự dân vào ở mấy chục năm nay đã không còn là biệt thự nữa rồi. Dân thì đã vào ở, vẫn phải trả tiền thuê nhà, lại không được sửa chữa, mà chủ trương bán thì thành phố đã thông qua, bao giờ mới thực hiện việc phân loại?", ông Việt thắc mắc.

Ông Phạm Văn Chanh, Chủ tịch UBND quận Ba Đình giải thích, theo phân loại sơ bộ, có hơn 500 biệt thự đã bán một phần sẽ tiếp tục được bán. Trong thời gian chờ phân loại, thành phố và người dân sẽ tiếp tục bảo quản giữ nguyên trạng, đặc biệt trên các tuyến phố Phan Đình Phùng, Quán Thánh.

Lắng nghe từ chuyện "dưa cà" như một bóng đèn công cộng bị cháy mà 4 cơ quan không ai giải quyết, cho đến chuyện bô-xít Tây Nguyên, Chủ tịch Nguyễn Phú Trọng thừa nhận: "Cử tri nói thì chẳng cãi vào đâu được".

Các cử tri hy vọng cùng với các đại biểu khác của Hà Nội, ông Trọng sẽ phản ánh những bức xúc của họ vào đường lối, chính sách ở nghị trường.

• Lê Nhung
  

Link gốc: http://www.vietnamnet.vn/chinhtri/2009/04/844910/

- “Tôi cho rằng, trong thời bình, xã hội dễ phân tâm. Nhưng càng như vậy, lãnh đạo càng phải rất gương mẫu, nói phải đi đôi với làm" - Trung tướng Đồng Sĩ Nguyên viết riêng cho VietNamNet nhân kỷ niệm 34 năm chiến thắng lịch sử 30/4 thống nhất đất nước.

Trung tướng Đồng Sĩ Nguyên nguyên là Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng, Thứ trưởng Quốc phòng, nguyên Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải.

Ông là vị tư lệnh của Binh đoàn Trường Sơn trong thời gian lâu nhất (1967–1975) và là một trong hai vị tướng Quân đội Nhân dân Việt Nam được phong quân hàm vượt cấp từ đại tá lên trung tướng.

Cùng với các tướng Đinh Đức Thiện, Phan Trọng Tuệ, Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên có vai trò quan trọng trong việc xây dựng đường mòn Hồ Chí Minh trong thời kỳ chiến tranh Việt Nam, đưa con đường vận tải chiến lược này thành một trong những mấu chốt thành công trong chiến tranh.

Một thời trong sáng

Trung tướng Đồng Sĩ Nguyên. Ảnh: canavanviet

Việt Nam đã gia nhập WTO, hội nhập với thế giới. Chúng ta sẵn sàng bắt tay làm bạn với thế giới để làm ăn. Nhưng dù có làm gì, cũng luôn phải nhớ rằng lợi ích quốc gia là trên hết. Bất cứ nước nào cũng vậy.

Nếu có một số việc chưa biết thì chỉ nên thuê một ít chuyên gia giỏi.

Lãnh đạo phải rất gương mẫu

Tôi cũng biết, giờ đây cạnh tranh giữa các quốc gia vô cùng gay gắt. Các nhà lãnh đạo một mặt muốn đẩy nhanh phát triển. Đẩy nhanh phát triển là đúng, nhưng phải biết chọn lựa các công trình vì lợi ích trước mắt và lợi ích lâu dài.

Phát triển đất nước rất cần có chiến lược bình tĩnh, khôn ngoan và phải theo quy hoạch, có kế hoạch, không phải cứ mạnh ai nấy làm. Chúng ta hoan nghênh các nhà đầu tư nước ngoài muốn vào Việt Nam. Nhưng đầu tư gì, đầu tư ở đâu, đầu tư như thế nào thì Chính phủ phải lựa chọn trên nguyên tắc “lợi ích quốc gia là trên hết”.

Cơ chế thị trường là đúng, nhưng thị trường phải có sự quản lý. Tại sao một viên thuốc cho người bệnh, ai bán giá bao nhiêu cũng được. Với người bệnh nghèo sẽ như thế nào?

Và có chuyện thu hồi đất của dân với giá 120.000 đồng/m², để xây nhà lên những căn nhà bán với giá 15-20 triệu đồng/m². Rõ ràng, có chuyện một số người chỉ qua một đêm có thể kiếm tiền tỷ trên tài nguyên đất đai của quốc gia, của nhân dân.

Tôi cho rằng, trong thời bình, xã hội dễ phân tâm. Nhưng càng như vậy, lãnh đạo càng phải rất gương mẫu, nói phải đi đôi với làm.

29/04/2009

Trả lời phỏng vấn báo chí để để làm rõ hơn những vấn đề xã hội quan tâm xung quanh việc khai thác, phát triển tiềm năng khoáng sản bô-xít ở Tây Nguyên, Thứ trưởng Bộ Công Thương Lê Dương Quang nói: Nhiệm vụ đặt ra là tìm cách khai thác hết các tiềm năng sẵn có của Tây Nguyên để phục vụ phát triển kinh tế, xã hội cho toàn vùng, nâng cao đời sống nhân dân.

Về sự cần thiết của việc khai thác bô-xít tại Tây Nguyên, Thứ trưởng Lê Dương Quang nói: Sau 20 năm đổi mới, Tây Nguyên đã có bước phát triển nhanh chóng. Tuy nhiên, nếu so sánh với các vùng khác trong cả nước, nói chung Tây Nguyên vẫn còn chậm phát triển. Vì vậy, nhiệm vụ đặt ra là tìm cách khai thác hết các tiềm năng sẵn có của Tây Nguyên để phục vụ phát triển kinh tế, xã hội cho toàn vùng, nâng cao đời sống của nhân dân và rút ngắn khoảng cách phát triển với các vùng khác.

Tây Nguyên chỉ có tiềm năng, thế mạnh để phát triển kinh tế ở một số lĩnh vực nhất định: thủy điện, chế biến nông lâm sản, khoáng sản - chủ yếu là bô-xít. Theo một số điều tra, đánh giá, vùng đất Tây Nguyên có trữ lượng bô-xít khoảng 5,4 tỷ tấn.

Tiêu Phong - Sai, Tây Nguyên còn có tiềm năng lớn về du lịch, nhất là du lịch văn hóa. Và không nhất thiết phải có nhiều tiềm năng mới phát triển được, miễn là chọn đúng và làm đến nơi đến chốn.

Công tác chuẩn bị cho việc khai thác tiềm năng này đã được chuẩn bị từ cách đây hàng chục năm, trong khi ngành công nghiệp bô-xít của thế giới có tuổi đời trên 100 năm.

Tiêu Phong - Vậy tại sao bây giờ dân mới biết? "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra" giờ chỉ thu lại còn có "dân làm" thôi sao?

Không có lý gì, chúng ta sở hữu một nguồn tài nguyên có trữ lượng lớn vào hàng thứ 3 thế giới mà lại không khai thác, đưa tiềm năng đó thành hiện thực, để phát triển kinh tế xã hội Tây Nguyên, giúp đồng bào các dân tộc Tây Nguyên thoát nghèo và tiến ngang cùng các vùng khác trong cả nước.

Tiêu Phong - Lý đây: Một, không phải cứ khai thác tài nguyên mới phát triển được - nhìn Singapore, Nhật, Đài Loan,... đó. Hai, không khai thác bây giờ không có nghĩa là không bao giờ khai thác. Ba, tránh xa bọn Tàu ra, hãy đọc bài viết của các tưỡng lĩnh Quân đội.

Trách nhiệm của Bộ Công Thương cũng như các bộ, ngành liên quan và Tây Nguyên là phải chung sức, hiệp lòng thực hiện ý kiến chỉ đạo của Bộ Chính trị, sớm khai thác tiềm năng bô-xít Tây Nguyên để phục vụ phát triển kinh tế, xã hội.

Trả lời câu hỏi tại sao lại chọn thời điểm gần đây để bắt đầu tiến hành khai thác tiềm năng bô-xít của Tây Nguyên, Thứ trưởng Lê Dương Quang cho biết thời điểm chuẩn bị khai thác bắt đầu vào cuối thập kỷ 70 của thế kỷ trước nhưng khi đó, chúng ta chưa giải quyết được một số vấn đề bất cập liên quan đến phương án đầu tư. Giá cả, nhu cầu alumin, nhôm của thế giới còn chưa đặt ra yêu cầu đòi hỏi nguồn cung gay gắt như thời gian qua. Hơn nữa, cơ sở hạ tầng như điện, đường của Tây Nguyên chưa phát triển, còn rất khó khăn.

Thứ trưởng khẳng định, thời điểm này đã hội tụ tương đối đầy đủ các điều kiện thuận lợi để khai thác bô-xít. Hệ thống đường sá, giao thông đến vùng Tây Nguyên tương đối tốt. Hệ thống điện cũng đã phát triển mạnh. Bên cạnh đó, chúng ta đang triển khai hàng loạt dự án điện cho Tây Nguyên.

Tiêu Phong - Lại thêm một ông lãnh đạo nói láo trắng trợn: Bao lâu nay Vn luôn ở tình trạng thiếu điện, giá điện liên tục tăng, dân liên tục kêu than, tập đoàn điện lực bỏ dự án sản xuất điện vì kêu thiếu vốn, điện sinh hoạt và sản xuất liên tục bị cắt. Điều kiện hội tụ là như thế hả ông Thứ trưởng?

Đáng chú ý, giá cả, nhu cầu alumin, nhôm của thế giới tăng cao trong những năm vừa qua. Mặc dù, do suy thoái kinh tế toàn cầu hiện nay, giá cả khoáng sản, kim loại giảm xuống nhưng về cơ bản, nhu cầu kim loại như nhôm của thế giới vẫn tăng nên thị trường tiêu thụ tương đối thuận lợi.

Tiêu Phong - Ông dựa vào đâu để nói câu "về cơ bản"? Có cái giá xăng nằm hoàn tòn trong tay các ông mà các ông dự đoán chính xác không quá 1 tuần. Vậy mà ông đòi dự đoán nhu cầu bô-xít thế giới trong 15-20 năm! Về thị trường thì ta sẽ bị bó lại ở Tàu, và chúng nó ép giá thế nào cũng phải chiu, hoặc chúng nó "ách" lại, không mua nữa là ta chết ngắc!

Bên cạnh đó, công tác chuẩn bị cho việc khai thác bô-xít của Tây Nguyên được chuẩn bị khá kỹ càng. Các dự án khai thác, sản xuất alumin đã được nghiên cứu từ rất lâu, trong giai đoạn hợp tác với các nước khối SEV (Hội đồng tương trợ kinh tế trong các nước XHCN trước đây). Chủ trương phát triển ngành công nghiệp này đã được nêu trong văn kiện của 2 Đại hội Đảng IX và X. Bộ Chính trị cũng đã xem xét và có rất nhiều chỉ đạo về vấn đề này, giao cho Chính phủ lập quy hoạch.

Dự án Quy hoạch phân vùng thăm dò, khai thác, chế biến, sử dụng quặng bô-xít giai đoạn 2007-2015, có xét đến 2025 được xây dựng từ những năm 2005. Trong quá trình xây dựng có nhiều cuộc hội thảo, lấy ý kiến rộng rãi của các nhà khoa học, doanh nghiệp trong và ngoài nước v.v... Dự án Chính phủ xem xét, nằm trong quy hoạch đã được Thủ tướng phê duyệt.

Tiêu Phong - Bó tay, các nhà khoa học trong và ngoài nước nào vậy, sao không công khai cho dân biết để mở mắt ra? Các ý kiến được lấy rộng rãi ở đâu mà mãi gần đây, dân mới ngã ngửa ra vì bất ngờ, vội vàng lên tiếng phản đối? Chỉ nói lấy được thì ông đúng là một điển hình.

(Cổng TTĐT Chính phủ)

Tây Nguyên: địa bàn trọng yếu về an ninh quốc gia

Thời gian qua Đại dự án bô-xít Tây Nguyên đã thu hút được sự quan tâm đặc biệt của dư luận xã hội, với sự đóng góp ý kiến nhiều chiều của các chuyên gia kỹ thuật, các nhà nghiên cứu, các nhà hoạch định chính sách, cũng như đông đảo người dân quan tâm tới dự án này và các tác động của nó.

Liên quan đến dự án, Bộ Chính trị cũng đã có kết luận nêu rõ phát triển ngành công nghiệp khai thác bô-xít, chế biến alumin, nhôm là chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta nhưng cần có bước đi thích hợp, từ nhỏ đến lớn, vừa làm vừa rút kinh nghiệm, nhằm "bảo đảm lợi ích trước mắt, lâu dài và bền vững" của đất nước.

Kết luận cũng nhấn mạnh "Tây Nguyên là khu vực nhạy cảm, cần đặc biệt quan tâm đến vấn đề an ninh, quốc phòng cho cả trước mắt và lâu dài, đến môi trường tự nhiên và môi trường văn hoá". Đây có thể coi là một quyết định đúng đắn, kịp thời và hợp lòng dân của các nhà lãnh đạo đất nước, đặc biệt khi nhấn mạnh các tác động của việc khai thác bô-xít ở Tây Nguyên đối với môi trường của khu vực, và nhất là an ninh, quốc phòng của đất nước.

Tây Nguyên là khu vực xương sống, có vai trò trọng yếu đối với an ninh, quốc phòng của nước ta. Chính vì vậy, các lực lượng phản động thù địch đã nhiều lần tìm cách kích động các phong trào chống đối Đảng và Nhà nước ta ở Tây Nguyên, điển hình như các hoạt động của Quỹ người Thượng do Ksor Kơk cầm đầu, hòng gây nên tình trạng bất ổn chính trị - xã hội ở đây, phá hoại đại đoàn kết dân tộc và thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của đất nước.

"Ngọn lửa" bất ổn nguy hiểm này đã được Nhà nước ta kịp thời khống chế và dập tắt, trong đó một phần quan trọng là nhờ những chính sách hợp lòng người dân địa phương nhằm phát triển kinh tế xã hội, bảo tồn môi trường, bảo vệ bản sắc của các đồng bào dân tộc Tây Nguyên.

Dự án bô-xít cũng là một trong các dự án được chủ đầu tư và các nhà hoạch định chính sách kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương, qua đó góp phần đảm bảo an ninh, quốc phòng ở khu vực Tây Nguyên.

Thế nhưng, nếu không có những tính toán kỹ lưỡng và cân nhắc toàn diện thì dự án này có thể mang lại những tác động hoàn toàn trái ngược, đặc biệt là trên khía cạnh an ninh - quốc phòng.

Mối liên hệ giữa khai thác tài nguyên và xung đột

Đã có rất nhiều nghiên cứu về các cuộc xung đột sắc tộc và ly khai ở các quốc gia và các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng có một mối liên hệ nhất định giữa việc khai thác tài nguyên thiên nhiên với nguồn gốc của các cuộc xung đột này.

Có hai hiện tượng chủ yếu được sử dụng để lý giải cho mối liên hệ này, đó là "lòng tham" ("greed" - hay việc theo đuổi lợi ích vật chất) và "các mối bất bình" (grievances - hay sự bất bình của người dân bản địa đối với các hậu quả của việc khai thác tài nguyên thiên nhiên thuộc khu vực họ sinh sống).

Thuyết "lòng tham" do hai nhà nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới là Paul Collier và Anke Hoeffler khởi xướng, trong đó hai nhà nghiên cứu này cho rằng việc theo đuổi các lợi ích kinh tế là nguyên nhân chủ yếu dẫn tới các cuộc xung đột bên trong các quốc gia.

Ban đầu, Collier và Hoeffler cho rằng các nhóm phiến loạn muốn khuấy động các cuộc xung đột vũ trang nhằm tư lợi, bằng cách lợi dụng tình trạng hỗn loạn để cướp bóc tài nguyên, làm giàu cho bản thân.[1] Sau đó, Collier và Hoeffler bổ sung thuyết "lòng tham" của mình theo hướng các nguồn tài nguyên thiên nhiên góp phần mang lại tính "khả thi" cao hơn cho các cuộc xung đột và phong trào ly khai, vì việc cướp bóc tài nguyên mang lại nguồn thu tài chính cho các nhóm phiến loạn, giúp họ duy trì cuộc xung đột.[2]

Thuyết "lòng tham" đặc biệt phù hợp với các cuộc xung đột vũ trang ở Châu Phi, như ở Côngô, Liberia, Sierra Leon…, nơi các nhóm phiến loạn có thể dùng vũ lực để khống chế các mỏ kim cương và vàng nhằm duy trì nguồn thu phục vụ việc theo đuổi các cuộc xung đột của mình.

Thuyết "nỗi bất bình" trong khi đó tập trung vào sự bất bình và thất vọng của người dân nơi có tài nguyên được khai thác như là một nguyên nhân làm cho các cuộc xung đột bùng phát và kéo dài.

Ví dụ như Ted Gurr cho rằng sự khác biệt giữa mong muốn được thừa hưởng những thành quả của việc khai thác tài nguyên và những gì đạt được trên thực tế là nguyên nhân dẫn tới sự thất vọng của người dân bản địa, khiến họ có cảm giác như bị "cướp bóc", từ đó dẫn tới nỗi bất bình của người dân và cuối cùng họ có thể chọn con đường bạo lực chính trị nhằm giải tỏa nỗi bất bình của mình.[3]

Đặc biệt, sự bất bình của người dân bản địa đối với việc khai thác tài nguyên sẽ càng nguy hiểm nếu kết hợp với các mối bất bình khác liên quan đến sắc tộc, tôn giáo hay bất bình đẳng.

Hai ví dụ điển hình mà trong đó các "mối bất bình" có vai trò quan trọng đối với việc bùng phát xung đột là việc khai thác dầu khí ở Aceh (Indonesia) và khai thác đồng ở Bougainville (Papua New Guinea). Ở cả hai trường hợp này, một phần mối bất bình của người dân Aceh và Bougainville xuất phát từ việc họ không được thừa hưởng xứng đáng nguồn tài nguyên thiên nhiên được khai thác ngay trên quê hương mình do Chính phủ trung ương Indonesia và Papua New Guinea giữ phần lớn doanh thu từ việc khai thác tài nguyên và chỉ trao lại cho địa phương một phần nhỏ trong nguồn doanh thu khổng lồ đó.

Ngoài ra, mối bất bình của người dân Aceh và Bougainville còn xuất phát từ các vấn đề khác liên quan đến khai thác tài nguyên.

Ở Bougainville, người dân bản địa bức xúc trước việc chính quyền tịch thu đất phục vụ khai thác mỏ đồng Panguna và sự ô nhiễm môi trường trầm trọng do khai thác đồng gây nên. Ngoài ra, họ cũng bất bình trước việc làn sóng người dân nhập cư đổ vào Bougainville phục vụ khai thác đồng làm phá vỡ lối sống truyền thống của người dân bản địa.[4]

Trong khi đó, ở Aceh, người dân cũng hết sức bất bình trước làn sóng hơn 50.000 dân nhập cư đổ vào tỉnh này phục vụ khai thác dầu khí làm người dân bản địa mất công ăn việc làm, đồng thời làm xáo trộn cuộc sống của họ, nhất là khi những người nhập cư mang theo lối sống không phù hợp với truyền thống đạo Hồi thuần khiết của người dân Aceh.

Ngoài ra, các nghiên cứu cũng cho thấy những nỗi bất bình của người dân Aceh đối với việc tịch thu đất đai và ô nhiễm môi trường do khai thác dầu khí cũng có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự trỗi dậy của Phong trào tự do đòi độc lập cho Aceh.[5]

Tài nguyên, xung đột, và trường hợp của Tây Nguyên

Qua những ví dụ trên chúng ta có thể thấy các lý thuyết lý giải nguồn gốc xung đột trên thế giới có một vài điểm phù hợp nhất định đối với cuộc tranh luận xung quanh dự án bô-xít Tây Nguyên, đặc biệt là về tác động của dự án này đối với vấn đề an ninh - quốc phòng.

Chúng ta có thể thấy rằng trong khi thuyết "lòng tham" không mấy phù hợp đối với trường hợp dự án bô-xít Tây Nguyên thì thuyết "nỗi bất bình" hoàn toàn có thể được coi là một cảnh báo xác đáng đối với các nhà hoạch định chính sách khi xem xét triển khai dự án này.

Như trường hợp các cuộc xung đột ở Aceh và Bougainville cho thấy việc khai thác tài nguyên thiên nhiên ở các địa phương đặc biệt nhạy cảm như Tây Nguyên cần phải được xem xét một cách cẩn thận và toàn diện nếu không muốn gây nên những tác động tiêu cực đối với tình hình chính trị - xã hội, tạo điều kiện cho các thế lực thù địch, phản động lợi dụng làm phương hại an ninh - quốc phòng của đất nước.

Theo đó, dự án bô - xít Tây Nguyên, nếu được triển khai trên thực tế, thì ngoài vấn đề hiệu quả đầu tư, các nhà hoạch định chính sách cần lưu tâm đầy đủ tới ít nhất các vấn đề sau:

Thứ nhất, các tác động đối với môi trường của dự án cần được nghiên cứu và cân nhắc kỹ lưỡng, nhằm tránh những hậu quả tiêu cực đối với môi trường và cuộc sống người dân bản địa cũng như các vùng lân cận.

Thứ hai, cần có biện pháp đền bù đất đai, tái định cư, ổn định cuộc sống cho đồng bào dân tộc bị di dời nhường đất phục vụ triển khai các dự án.

Thứ ba, việc phân phối nguồn lợi thu được từ việc khai thác tài nguyên giữa nhà nước và địa phương cần có sự hợp lý, đảm bảo người dân Tây Nguyên được thụ hưởng thỏa đáng một phần lợi ích từ việc khai thác tài nguyên thiên nhiên trên chính quê hương mình.

Thứ tư, cần kiểm soát chặt chẽ luồng lao động nhập cư vào Tây Nguyên phục vụ phát triển các dự án, hạn chế các tác động tiêu cực của làn sóng lao động nhập cư đối với lối sống, bản sắc của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên. Theo đó, nếu có thể thì phương án tối ưu là đào tạo, sử dụng người dân bản địa phục vụ cho dự án, vừa hạn chế làn sóng nhập cư, vừa làm giảm những tác động tiêu cực không đáng có của dự án đối với bản sắc, lối sống truyền thống của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên.

Tây Nguyên, như đã phân tích ở trên, có vai trò trọng yếu đối với an ninh quốc gia nước ta, nhưng đồng thời là một địa bàn đặc biệt nhạy cảm, nơi các thế lực thù địch thường xuyên lợi dụng các vấn đề dân tộc, tôn giáo và nhân quyền nhằm kích động các phong trào chống đối Đảng và Nhà nước, phá hoại an ninh quốc phòng, đại đoàn kết dân tộc và thống nhất toàn vẹn lãnh thổ của đất nước.

Chính vì thế, việc đảm bảo triển khai dự án khai thác bô-xít không tạo ra các "mối bất bình" cho đồng bào các dân tộc Tây Nguyên và mang lại cho các thế lực thù địch thêm một lý do để lợi dụng nhằm tiếp tục gây nên tình trạng bất ổn ở đây là một vấn đề vô cùng quan trọng mà các nhà hoạch định chính sách cần đặc biệt lưu tâm.

• Lê Hồng Hiệp

Thạc sỹ Quan hệ quốc tế và Ngoại giao - Đại học Quốc gia TP.HCM